Dit is de 29^ste keer dat de Victorine van Schaick Prijs wordt uitgereikt en de tweede keer dat dit gebeurt onder auspiciën van de NVB. In het voorjaar van 2005 hebben het bestuur van de NVB, de Nederlandse Vereniging voor Beroepsbeoefenaren in de bibliotheek-, informatie- en kennissector, en het bestuur van het Victorine van Schaick Fonds besloten tot samenwerking.

 

De belangrijkste activiteit van het Victorine van Schaick Fonds is de jaarlijkse uitreiking van een prijs voor de beste vakpublicatie van het voorafgaande jaar, en vanaf 2005 is de Victorine van Schaick Prijs de reguliere prijs die de NVB uitreikt aan een persoon uit het vak. De prijs is ingesteld ter herinnering aan Victorine van Schaick die tot haar dood in 1976 belangrijke functies in het bibliotheekwezen vervulde en een grote stimulerende en enthousiasmerende invloed had bij de opleiding van jonge vakgenoten. Hij wordt uitgeloofd voor een publicatie, in welke vorm ook, die een belangrijke bijdrage betekent voor het vak, en bestaat uit een bedrag van € 1500 en een bronzen erepenning. Daarnaast kan de jury een aanmoedigingsprijs uitreiken. Tenslotte schrijft de jury sinds 2005 ieder jaar een essaywedstrijd uit. Het bestuur van het Fonds is tevens de jury en vormt een brede afspiegeling van het vak: niet alleen de traditionele sectoren als openbare, speciale en wetenschappelijke bibliotheken en archieven zijn vertegenwoordigd maar ook nieuwe terreinen als document en record management, kennismanagement, business intelligence, webdesign e.d.

 

Dit jaar ontving de jury twaalf inzendingen die in 2005 zijn gepubliceerd, variërend van tijdschriftartikelen en scripties tot CD-roms en wetenschappelijke uitgaven. De jury lette op degelijkheid en betrouwbaarheid, op vernieuwing, originaliteit en belang voor het vak, en op aantrekkelijkheid voor een brede groep van vakgenoten.

 

Na twee bespreekronden bleven er op de jurytafel drie publicaties liggen die ieder voor zich grote verdiensten hebben en hoge ogen gooiden voor de prijs. De eerste was het boek Sleutels inleveren. Het is samengesteld door Jan van Lenteren en de ondertitel luidt: Op weg naar een Kulturhus. Het Kulturhus is een van oorsprong Scandinavisch concept dat voor Nederland is ontwikkeld en uitgewerkt door de Overijsselse Bibliotheek Dienst en dat voorziet in lokale, kleinschalige maar zeer diverse culturele voorzieningen onder één dak. In de meeste gevallen is de openbare bibliotheek daarvan de kern of een bepalend element. Inmiddels zijn zo’n twintig Kulturhus-projecten volgens het OBD-concept op gang gebracht. Het boek brengt daarvan op een aantrekkelijke manier verslag uit, verschillende betrokkenen worden geïnterviewd, gebouwen en interieurs gefotografeerd, en als geheel is het boek een mooie wegbereider voor een fantastisch initiatief.

Het tweede boek waarover de jury niet anders dan lovende woorden sprak, was het proefschrift van Henk Voorbij: Van gedrukte naar elektronische tijdschriften. Het boek behandelt zaken als de serials crisis, de evaluatie van gedrukte tijdschriften, de opkomst van de elektronische tijdschriften, de beschikbaarheid van tijdschriftliteratuur, gebruik- en gebruikersonderzoek, en dat alles op een heldere, systematische en inzichtelijke manier. Het is een vernieuwende bijdrage aan het vaak als wat dor en droog ervaren maar degelijke vak van de bibliotheekwetenschap en kan de wetenschappelijk bibliothecaris van veel zorgen over de collectievorming en het collectiemanagement van tijdschriften bevrijden.

Na deze eervolle vermeldingen bleef er één boek over dat in alle opzichten aan de eisen van de jury voldeed. Het is vernieuwend, het is van groot belang voor het vakgebied, het is degelijk, en het is aantrekkelijk voor een brede doelgroep. Het boek heet: Elastiek, en is geschreven door Angeliek van der Zanden en Thea Nissen. Ook hier brengt de ondertitel duidelijkheid: Handreiking voor samenwerking bibliotheek en vmbo. Het boek behandelt de organisatorische en inhoudelijke aspecten van de samenwerking tussen bibliotheek en het voorgezet onderwijs. Er wordt een kader geschetst voor samenwerking en er wordt nagegaan wat er bij komt kijken als een bibliotheek besluit om diensten te verlenen aan het voortgezet onderwijs. Aan de orde komen thema’s als leesbevordering, cultuureducatie en media-educatie. Het boek is het resultaat van het gelijknamige project dat gedurende twee jaar door tien Noord-Brabantse bibliotheken is uitgevoerd onder coördinatie van de Provinciale Bibliotheek Centrale voor Noord-Brabant en was gericht op het structureel aangaan van contacten met vmbo-scholen. De jury was onder de indruk van de pragmatische geest die uit het boek spreekt. Het is stap voor stap opgebouwd, kort en bondig geformuleerd, en direct en concreet geschikt voor toepassing en uitvoering. Maatschappelijk gezien vindt de jury de samenwerking tussen bibliotheek en school een uitermate belangrijke zaak, en met dit boek kan het project dat nu in Noord-Brabant loopt en al succes heeft opgeleverd, een model vormen voor toepassing in de rest van het land. In een tijd waarin steeds meer digitaal wordt (schoolbieb.nl als betrouwbare bron voor leerlingen) verandert ook de relatie tussen bibliotheken en onderwijs. Juist daar is het van groot belang dat de bibliotheek en de school elkaar verstaan zodat de best mogelijke vorm van aanbod (content) en service kan worden geboden. Het onderwijs heeft in de bibliotheek een natuurlijke partner ter ondersteuning van leerling en onderwijs. Elastiek is een goed voorbeeld van samenwerking die niet alleen fysiek maar later ook digitaal tot beter onderwijs en beter bibliotheekwerk kan leiden.

 

Met veel genoegen reikt de jury de Victorine van Schaick Prijs 2006 van de NVB uit voor het boek Elastiek, aan, in concreto – want het project en het boek zijn in hoge mate het resultaat van teamwork – de twee personen die daarvoor in eerste instantie verantwoordelijk waren: Angeliek van der Zanden en Thea Nissen.

 

De aanmoedigingsprijs is een prijs die de jury altijd met veel plezier uitreikt. In de geest van Victorine van Schaick, die een groot deel van haar leven wijdde aan de opleiding van jonge vakgenoten, is de aanmoedigingsprijs bij uitstek geschikt om jonge mensen te stimuleren en nieuw talent in de schijnwerpers te plaatsen. Ook dit jaar was er onder de inzendingen een scriptie die met kop en schouders boven de andere scripties en artikelen uitstak. Het is de afstudeerscriptie van Floor Krooi aan de Faculteit Cultuurwetenschappen van de Universiteit van Maastricht. Zij deed onderzoek naar de nieuwste ontwikkelingen in het bibliotheekwezen gedurende een stage bij de VOB in een concreet project onder de titel: Bibliotheek in Context. In deze bibliotheek-nieuwe-stijl zal de bezoeker met behulp van de nieuwste technologie vanuit de collectie zijn eigen context creëren. Het verslag van dit onderzoek is vlot geschreven, informatief en inspirerend, breed van opzet (mede door de voorbeelden vanuit de musea) en degelijk van uitvoering. Daarnaast heeft zij een demo-CD-rom samengesteld. De context-bibliotheek heeft zijn eigen dynamiek maar dit verslag over de ontwikkeling en de toepassingsmogelijkheden is een verfrissende en enthousiasmerende kennismaking ermee. Met veel plezier reikt de jury de aanmoedigingsprijs 2006 – die bestaat uit een geldbedrag van € 750,- - uit aan Floor Krooi voor haar scriptie.

 

Voor de tweede maal heeft het Victorine van Schaick Fonds het afgelopen voorjaar een essaywedstrijd – in dit geval beter gezegd een schrijfwedstrijd – uitgeschreven. Het thema was: De verbeelding van de bibliotheek in literatuur, film, poëzie, kunst en nieuwe media. Bibliothecarissen zijn geen schrijvers – dat is al eerder opgemerkt – maar de jury was enigszins teleurgesteld toen bleek dat er maar vijf inzendingen waren. Gelukkig kwam er een overtuigende winnaar uit de bus. Met zijn essay Een tweedehands leven? De bibliothecaris in de film won Michiel Nijhoff de essayprijs 2006. De jury was verrast door het vlotte verhaal, de prachtige parade van films en filmhelden en de boeiende en geestige verteltrant. U kunt het essay nalezen in Informatie Professional van oktober 2006. Met een vrolijk gevoel reikt de jury de essayprijs 2006 – groot € 750, - - uit aan Michiel Nijhoff voor zijn essay. Toen bleek dat hij dit niet alleen had opgeschreven maar ook een compilatiefilm met zijn filmsterren had gemaakt, leek dit een uitstekende gelegenheid om u als deelnemers aan de NVB-Online Conferentie 2006 daarvan te laten meegenieten.

 

Voor 2007 heeft het bestuur besloten weer een essaywedstrijd uit te schrijven. Het onderwerp hiervoor luidt: ‘Mind gap’: de generatiekloof in consumeren van informatie tussen jongeren en ouderen. Inzending is mogelijk tot uiterlijk 1 mei 2007.

De inzendtermijn voor de Victorine van Schaick Prijs NVB 2007 voor publicaties uit 2006, in welke vorm dan ook, sluit op 1 oktober 2007.

Inzendingen kunnen worden gestuurd aan: Secretariaat Victorine van Schaick Fonds NVB – Nieuwegracht 15 – 3512 LC Utrecht of per e-mail naar bakker@nvb-online.nl.

Verdere informatie is te verkrijgen bij de Secretaris van het Fonds, Ans ter Woerds (ans.terwoerds@hetnet.nl).

 

De jury bestond uit: drs. C. de Wolf (Koninklijke Bibliotheek, voorzitter), mevr. drs. A. ter Woerds (Geldmuseum, secretaris), Prof. Dr. J.S. Mackenzie Owen (Universiteit van Amsterdam, penningmeester), drs. J. Companjen (Haagse Hogeschool), Prof. Dr. T. Huibers (Universiteit Twente), B.R. Klaverstijn (Bestuur NVB), A. van der Kooij (Directeur Project Wegwerken Archiefachterstanden voor 1976), mevr. drs. M. Koomen (Erfgoedinspectie), F.E.H. Visser (Vereniging Openbare Bibliotheken).

 

7 november 2006