AUTOMATISERING van ZIEKENHUISBIBLIOTHEKEN met het programma STRIX.

---

Het doel was gezamenlijk de automatisering van de catalogi ten behoeve van de toegankelijkheid te realiseren om daarna indien gewenst de bibliotheekadministratie te automatiseren. In de werkgroep werden hiertoe de volgende uitgangspunten geformuleerd:

1. voor catalogusopbouw- en raadpleging is een geavanceerd information storage en retrieval programma gewenst met de mogelijkheid van diepgaande ontsluiting. Met een relatief kleine collectie in deze bibliotheken van 5000-10.000 banden is de opslagcapaciteit van een microcomputer voldoende.
2. de automatisering van de bibliotheekadministratie zal stap voor stap uitgebouwd moeten kunnen worden.
3. er moet een basis gelegd worden voor samenwerking in de toekomst en eventueel zouden andere ziekenhuisbibliotheken zich moeten kunnen aansluiten.

• het feit, dat deze gericht is op het terugzoeken van (vrije) tekstuele gegevens in een bestand ( 1 )
• de flexibiliteit met betrekking tot de bestandsopbouw: velden en zoekmethoden kunnen naar eigen wens gedefinieerd worden en eventueel later gewijzigd.
• variabele veldlengte
• de mogelijkheid om bestanden uit te wisselen (batch toevoegen)
• de mogelijkheid om meerdere bestanden te definiëren voor geheel verschillende toepassingen (adressen, cursusinformatie etc.)
• de mogelijkheid van beveiliging d.m.v. wachtwoorden zoals funktie, bestand en veld
• de mogelijkheid om d.m.v. de apart aan te schaffen programma's STsort en STpress een zoekresultaat of een bestand naar wens te sorteren en af te drukken in een bepaalde layout
• koppelbaarheid van Strix met dlib (2)

Uitgangspunt bij de keuze was dat de mogelijkheid voor een groeipad en samenwerking open moet blijven. Bijvoorbeeld bibliotheek A zal voldoende hebben aan een catalogusprogramma terwijl bibliotheek B informatie uit externe bestanden wil kunnen toevoegen en de catalogus wil koppelen met de uitleenadministratie ( 3 ).

Binnen het samenwerkingsproject zijn duidelijke afspraken gemaakt op het gebied van invoer van gegevens en het vaststellen van de bestandsstruktuur. Er is een zelfde (basis) bestandsdefinitie en -opbouw bepaald. Tevens zijn er richtlijnen opgesteld voor het maken van titelbeschrijvingen en het toekennen van trefwoorden. Iedere bibliotheek voegt zijn eigen identificatiecode toe aan de records, zodat men later de bibliotheken uit een centraal bestand kan herkennen. Er zijn een paar velden facultatief gemaakt, waarvan naar eigen behoefte gebruik kan worden gemaakt (bv. rubrieksveld, nlm-code).

Het opzetten van een gezamenlijke trefwoordenlijst is een van de belangrijkste werkzaamheden binnen het project geweest. Er is gekozen voor trefwoorden in de Nederlandse taal, omdat de lijst voor alle gebruikers in de ziekenhuisbibliotheek bedoeld is. De verpleegkundige en paramedische literatuur kent veel eigen specifieke Nederlandstalige begrippen.

De trefwoorden zijn niet hiërarchisch gerelateerd, maar er zijn in de alfabetische lijst verwijzingen aangebracht waar het in de praktijk nodig bleek te zijn (zie bijlage). Er is bij het toekennen uitgegaan van het document. Wanneer noodzakelijk is in de lijst uitleg gegeven over de hoedanigheid van een bepaald trefwoord. Er is uitgegaan van postcoördinatie. Verder is er gewerkt naar de gebruikelijke richtlijnen voor trefwoorden.

Iedere bibliotheek heeft een verschillende werkwijze wat betreft bestandsinvoer al naar gelang zijn historisch gegroeide werksituatie, personele-, financiële middelen etc. Het (retrospectief) invoeren van boeken is echter qua tijd voor allen min of meer gelijk. Hoewel een bestand van 5000 records een relatief kleine collectie is, vraagt het invoeren hiervan voor een geroutineerde typekracht toch al gauw 3 tot 6 maanden.

Gebruikers moeten voor het zoeken in een Strix bestand op de hoogte zijn van de zoektaal. Met behulp van een (korte) handleiding is deze snel te leren. Zoekresultaten kunnen worden uitgebreid, ingeperkt en/of opgeslagen. Ook het zoeken op samengestelde term is mogelijk.

De layout van het hoofdmenu kan bij gebruik worden aangepast (bv. alleen de optie voor zoeken op het scherm).

Terugkijkend kan gesteld worden, dat het oorspronkelijke doel van uitbreiding van de service aan de gebruikers door middel van diepgaande ontsluiting van de catalogi ruimschoots bereikt is.

Er is op een eenvoudige manier uitwisseling van informatie tussen de bibliotheken mogelijk. De samenwerking heeft als voordeel, dat op een effectieve (en plezierige) wijze van elkaars ervaringen gebruik is gemaakt. De experimentele fase heeft plaats gemaakt voor een definitieve en vruchtbare vorm van samenwerking.

In het project worden nu ook ervaringen uitgewisseld over het online literatuur zoeken, de CD-ROM, het NCC/IBL-systeem etc.

Ziekenhuisbibliotheken die van plan zijn te gaan automatiseren en die bovendien overwegen het programma Strix - eventueel in combinatie met dLib - aan te schaffen, kunnen gebruik maken van de ervaringen die in het samenwerkingsproject zijn opgedaan.

Er is de mogelijkheid zich aan te sluiten bij het project, waarbij behalve de ervaringen ook de mogelijkheid bestaat gebruik te maken van het reeds ingebrachte catalogusmateriaal.

Gegevens over programmatuur, configuratie en prijzen vindt u in de bijlage.
Voor inlichtingen van dit project kunt u terecht bij

Info Management - adviesbureau voor automatisering van bibliotheek- en dokumentatiesystemen
Mw. G. Scheepsma
Kadoelenweg 204
1035 NN Amsterdam
tel.: 020-334832

Literatuur:
 

-Automatisering ziekenhuisbibliotheken: interim rapport van de Landelijke Werkgroep Automatisering Ziekenhuisbibliotheken. juli 1985.

-De microcomputer voor beheer van online en lokale informatie: een gebruikersgids, gecombineerd met resultaten van een software onderzoek van de VOGIN werkgroep Programmatuur, Apparatuur en Datatransmissie (PAD) / uitgevoerd door H. Besemer ... (et al) ; coordinatie en eindred.: E.G. Sieverts. - s-Gravenhage : VOGIN, Nederlandse Vereniging van Gebruikers van On-line Informatiesystemen - 1988.
 

B. Biekart Sophia Ziekenhuis Zwolle
D. During-Buis St. Antoniusziekenhuis Nieuwegein
D. van der Heyden Slotervaartziekenhuis Amsterdam
G. Scheepsma Info Management Amsterdam

september 1988.
 

BIJLAGE

dLib is gemaakt voor een stand-alone toepassing van Strix. Als bij uitlening gebruik wordt gemaakt van de titels in een Strix bestand, dan moeten zowel dLib als Strix op de computer (eventueel een "server") staan.
Exemplaargegevens moeten tijdens uitlening apart worden kenbaar gemaakt. De brug tussen Strix en dLib is van tijdelijke aard. Het zijn 2 aparte programma's waartussen een brug is geprogrammeerd. Er zijn dus geen zoekmogelijkheden tijdens de uitleenadministratie en omgekeerd. In het Strix bestand wordt niet aangegeven of het betreffende document uitgeleend of aanwezig is.
 

De KOSTEN van deze automatisering:

HARDWARE:

• microcomputer (MS-DOS of compatibel); vanaf f 3500.-
• eventueel een modem (1200 baud) plm. f 750.-

• Strix (MS-DOS) f 4000.-
• STsort/press f 800.-
• abonnement op verbeterde versies (updates) van Strix per jaar f 400.-

communicatieprogramma (bv. PROCOMM, een free-ware communicatieprogramma) gratis
eventueel non-free-ware plm. f 300.-
 

Leverancier Strix/dLib:
D.R.F.van Bremen Informatica Advies B.V.
Zeestraat 94A
2518 AD Den Haag
tel.:070-64526

BEEN
    Hierbij ook Onderbeen
    Zie ook. Enkel
    BEENMERG
BEGELEIDING
    Van patienten gericht op het individu, door de verpleging bv
    Van verpleegkundigen : zie Praktijkbegeleiding
    xx Geestelijke Verzorging
BEJAARDEN
    Hierbiij de levensomstandigheden van oude(re) mensen: de bejaarden als bevolkingsgroep
BEJAARDENTEHUIZEN
    xx Instellingen
BEKKEN
BELEID Zie Management
BELEIDSPLANNEN
BENZODIAZEPINEN
    Zie Anxiolytica
BEROEPEN
    Hierbij boeken over beroepskeuze, opleidingseisen voor beroepen
BEROEPSGEHEIM
    xx Wetgeving
BESLISKUNDE
BESNIER BOECK zie Sarcoidose
BESTRALING
BESJURINGSSYSTEMEN Zie Software
BETA BLOKKERS
BEFADINE Zie antiseptica
BEVALLING
    zie ook keizersnee, Kraambed
    xx verloskunde
BEVOEGDHEDEN
    zie ook. Taakomschrijving
BEVOLKING
    zie ook Epidemiologie
BEVRIEZING
    x Cryochirurgie
BEWEGINGSAPPARAAT
BEWEGINGSSTOORNISSEN
    zie ook Ataxie
BEZIGHEIDSTHERAPIE
BIBLIOGRAFIEEN
    Vorm waarin de publikatie zich voordoet
BIBLIOTHEKEN
BIJNA-ONGELUKKEN Zie FONA
BIJNIEREN
BIJWERKINGEN
BINDWEEFSEL
    Zie ook Collageenziekten
BIOCHEMIE
    xx Chemie
BIOCOMPATIBILITEIT
BIOGRAFIEEN
BIOLOGIE
    Zie ook Moleculaire biologie

2e voorbeeldpagina niet opgenomen)